Fiscale scheidingsproces

Het fiscale scheidingsproces verloopt zoals in hoofdstuk 19 wordt beschreven. Maar ondernemers hebben natuurlijk extra complexe belastingaangiften en vaak een accountant die jullie daarbij begeleidt. Mogelijk hebben ondernemers in het verleden fiscale verliezen geleden. Fiscale verliezen zijn persoonsgebonden, dat wil zeggen dat deze niet overdraagbaar zijn en ook niet kunnen worden verdeeld na een scheiding. Na een scheiding kan een dergelijke verliesverrekening wel interessant zijn als door andere heffingen veel belasting moet worden betaald. Informeer de accountant goed over andere afspraken, bij voorkeur zelfs voordat allerlei afspraken in beton (lees: convenant of verdelingsakte) worden gegoten.

Pensioenen en levensverzekeringen

Voor pensioen is het onderscheid IB-ondernemer en dga (directeur grootaandeelhouder) van belang. Een IB-ondernemer heeft meestal een eenmanszaak of vennootschap onder firma, een dga bezit (een deel van een) bv. Een IB-ondernemer maakt wellicht gebruik van de Fiscale OudedagsReserve (FOR, tegenwoordig OR genoemd). Een dga maakt wellicht gebruik van een pensioen in eigen beheer.

Pensioen in eigen beheer

Pensioen in eigen beheer via een bv moet op dezelfde wijze worden verevend als in hoofdstuk 15 is uitgelegd. Vaak ontstaat discussie over welk bedrag moet worden verdeeld of verevend. De helft van de reservering op de balans of de helft van de waarde die op basis van de pensioenbrief beschikbaar zou moeten zijn? Dat zijn meestal twee verschillende bedragen.

De partner die pensioenaanspraken ontvangt van de partner die pensioen opbouwde, wenst vaak niet afhankelijk te zijn van de toekomstige ontwikkelingen van de bv. Daarom vraagt die partner steeds vaker om zijn of haar deel van het pensioen af te storten bij een verzekeraar. Dan moet de bv liquide middelen ter beschikking stellen. Wat nu als die liquide middelen in onvoldoende mate beschikbaar zijn? Dan kan de ene partner de andere partner niet dwingen alsnog die liquide middelen bijeen te schrapen door bijvoorbeeld de verkoop van onderdelen van de bv. Het voortbestaan van het bedrijf mag niet in het geding komen. Dus moeten jullie in dat geval andere afspraken maken. Bijvoorbeeld op een later tijdstip alsnog afstorten of pensioen buiten beschouwing laten en de partner zonder pensioen compenseren met een lijfrente of een ander onderdeel van jullie bezit.

FOR en stamrecht

De FOR en het stamrecht worden niet gezien als een opgebouwde aanspraak voor pensioen. Dat hoeft volgens deskundigen niet verdeeld te worden na een scheiding. Dat geldt ook voor de lijfrente die voortvloeit uit de omzetting van een FOR of een stamrecht. Bij een fiscaal geruisloze doorschuiving kan de FOR overigens ook geruisloos doorschuiven, dan volgt dus geen afrekening met de belastingdienst.

Alimentatie

Standaardrekenregels voor het vaststellen van de hoogte van de alimentatie, kijken vooral terug in de tijd en hebben niet specifiek betrekking op ondernemers. De jaarrekening van de afgelopen jaren is vaak nog niet definitief. Ook is het doel van een accountant anders dan waarvoor de cijfers worden gebruikt bij het vaststellen van de hoogte van de alimentatie. Verder bestaat er een verschil tussen het fiscale winstbegrip en het commerciële winstbegrip. Allerlei posten kunnen om verschillende redenen een vreemd verloop vertonen. Denk daarbij aan stille reserves, afschrijvingen, voorzieningen, buitengewone investeringen en eenmalige hoge bedrijfskosten. Dat kan in het voordeel van de ondernemer zijn die alimentatie moet betalen, maar vaak ook niet.

Heeft je onderneming goede jaren achter de rug, maar gaat het nu een stuk minder? Dan word je dubbel getroffen als ondernemer. Rechters keuren steeds vaker goed dat de draagkracht van een ondernemer wordt bepaald op basis van verwachte cijfers en niet op basis van het gemiddelde van de voorgaande drie boekjaren. Alimentatiebetalende ondernemers met teruglopende omzetten en bedrijfsresultaten kunnen hier hun voordeel mee doen. Door dat op tijd te doen en ook weer bij herstel van de bedrijfsresultaten de alimentatie op te schroeven, dien je alle belangen. Een ontvanger heeft ook geen voordeel van een faillissement van de onderneming.

Steeds vaker besluiten rechters bij scheidende ondernemers een deskundigenonderzoek te laten plaatsvinden. Dan is de formulering van de opdracht van groot belang. Vooroverleg tussen de accountant en de beoogde deskundige kan helderheid verschaffen over de juiste onderzoeksvragen. Een deskundigenonderzoek is wel kostbaar en kan veel extra tijd vergen. Overweeg daarom ook samen een onafhankelijke accountant in te schakelen, die jullie adviseert over de te hanteren normen voor alimentatie.

Jouw ondernemingsleven 4.0

Uit onderzoek blijkt dat veel ondernemingen worden stopgezet na een scheiding. Dat is meestal voor niemand gunstig. Jouw onderneming kan de financiële voedingsbron zijn voor je kinderen, misschien zelfs hun toekomst. De alimentatie wordt uit de winsten gefinancierd. En wellicht werken er werknemers in loondienst. Ook hun toekomst is afhankelijk van de continuïteit van het bedrijf. Ga tijdig na wie jou opvolgt, ook als je de onderneming na je scheiding voortzet. Bewaak de financiële gezondheid van het bedrijf en grijp tijdig in als dat door bijvoorbeeld de relatief hoge alimentatie niet houdbaar is.