Scheiding en dan?

Het gebeurt veel mensen dat ze gaan scheiden. Jaarlijks zelfs tienduizenden keren. Bij een echtscheiding komt veel kijken. Een scheiding en dan? Om de gevolgen van een scheiding goed te doorgronden, is het onderscheid tussen verschillende soorten gevolgen van belang. Dat zijn gevolgen van emotionele, feitelijke, financiële, juridische en fiscale aard.

Emotionele gevolgen

Emotionele gevolgen zijn er op de eerste plaats voor jezelf en je partner. Maar hebben jullie kinderen? Dan spelen de kinderen daarin een erg belangrijke rol. En omdat een huisdier vaak onderdeel van het gezin is geworden, die ook. En wat te denken van andere nauwe contacten die jullie samen hebben en jullie werkgevers?

Scheiding en dan?

Scheiden en dan? Een scheiding veroorzaakt bij jou en je partner een rouwproces. Daar moeten jullie doorheen. Omdat jullie daar op een verschillend tempo doorheen zullen gaan, is het maken van allerlei afspraken vanwege de scheiding extra moeilijk. Dat verloopt wellicht beter als jullie van elkaar weten waar jullie staan in dat emotionele scheidingsproces en daar over en weer rekening mee houden. Deze fase is meestal een erg vervelende fase. Die kan binnen een aantal weken eindigen, maar ook jaren voortslepen.

Kinderen

Jaarlijks zijn bijna 80.000 kinderen betrokken bij een relatiebreuk van hun gehuwde ouders. Daarnaast nog tienduizenden kinderen van ongehuwden en latters. De helft hiervan was, volgens de CBS-statistieken, op het moment van de scheiding jonger dan tien jaar.

Kinderen kunnen heel verschillend reageren op een scheiding.

Voor uitgebreide informatie kun je het boek Scheiden voor Dummies bestellen.

 

Contacten met familie en vrienden

Naast de gevolgen voor jullie persoonlijk, de kinderen en huisdieren krijgen jullie te maken met reacties (of het uitblijven daarvan) van allerlei andere contacten. Denk daarbij aan gezamenlijk opgebouwde contacten en fijne vriendschappen met elkaars familieleden en vrienden. Jullie hebben gezamenlijke kennissen en deden een beroep op dezelfde verzekeringsadviseur of aannemer. Jullie kwamen bij dezelfde kapper, tandarts en huisarts. De wijze waarop je in jouw nieuwe leven  wilt omgaan met je ex bepaalt hoe je dat soort contacten kunt behouden of veranderen. En misschien is het wel goed om bepaalde contacten te verbreken.

Gevolgen op het werk na scheiding

Gescheiden werknemers zijn vaker ziek dan hun gehuwde of ongehuwde collega’s. Vooral in het jaar van de scheiding stijgt het verzuim naar gemiddeld 7 procent. Dit blijkt uit onderzoek van het TNO. Daarin werden gegevens over ziekteverzuim van 2,8 miljoen werknemers gecombineerd met informatie over de gezinssamenstelling van het CBS. Ongehuwde werknemers verzuimen het minst, gemiddeld 4 procent meldt zich ziek. Gehuwde werknemers zitten hier net iets boven met een verzuim van 5 procent. In het jaar dat de echtscheiding uitgesproken wordt, ligt het verzuim het hoogst. In de jaren na de scheiding daalt het ziekteverzuim weer tot het niveau van voor de echtscheiding. Uit het onderzoek blijkt verder nog dat er bij een lager salaris meer verzuimd wordt en dat het verzuim bij vrouwen hoger ligt dan bij mannen. De toename in de ziekmeldingen bij scheiding ligt bij mannen en vrouwen wel gelijk.

Feitelijke gevolgen na scheiding

Het meest zichtbaar voor de buitenwereld zijn de feitelijke gevolgen van een scheiding. Iemand pakt de koffers of ziet de koffers op straat liggen. De woonruimte moet worden gedeeld, verdeeld of worden verlaten. Delen is mogelijk bij verkoop aan derden of verkoop aan een van de partners. Verdelen is mogelijk als jullie een voldoende groot huis hebben om een beneden- en bovenwoonruimte te splitsen of op andere wijze een splitsing aan te brengen. Verlaten komt het vaakst voor. Gehuwden hebben recht op bewoning. Ongehuwd samenwonenden in beginsel niet.

Verder moet je allerlei praktische dingen regelen. Denk aan een eigen bankrekening, een postadres, hopelijk ook een nieuw woonadres waar je tot rust komt.

Financiële gevolgen bij scheiding

De meeste scheidingen veroorzaken financiële gevolgen op korte termijn, op middellange termijn en helaas ook op lange termijn.

Voor uitgebreide informatie kun je het boek Scheiden voor Dummies bestellen.

 

Financiële gevolgen bij scheiding op korte termijn

De meest concrete stap die je na een scheiding moet zetten, is spullen verdelen. Wat was ook alweer van de ene partner, wat van de andere partner? Hoe verdelen jullie gezamenlijke spullen? Veel discussies gaan over wat de waarde van iets is op welk moment. Daar is tijd voor nodig, maar de meeste stellen doen dit binnen vier weken. Maar langer komt ook vaak voor. Door apart van elkaar te wonen, hebben jullie snel spullen die noodzakelijk zijn, opeens dubbel nodig. De inrichting van een woning bijvoorbeeld. Wie betaalt dat?

Een notaris moet allerlei overeenkomsten, testamenten of akten wijzigen. Jullie willen namelijk niet meer elkaars erfgenaam zijn, laat staan elkaars executeur. Wellicht is de beoogde voogd niet meer geschikt. De woning moet op naam van een van jullie worden gezet, wat aanpassing van de eigendomsakte vereist. Wellicht is een akte van verdeling en een ouderschapsplan nodig. De notaris kan dat voor jullie vastleggen, maar rekent daar wel een tarief voor.

Je kunt veel zelf doen om kosten te besparen, maar gratis goed scheiden is eigenlijk onmogelijk. De kosten van een juridische scheiding van tafel en bed of van een scheiding na alleen te hebben samengewoond, kan relatief goedkoop verlopen. In ieder geval goedkoper dan een echtscheiding, want dan zijn allerlei processtappen voorgeschreven die geld kosten.

De kosten van een echtscheiding zijn voor elk getrouwd stel anders. En hoe ingewikkelder een scheidingsprocedure, des te hoger de advocaat- en bemiddelingskosten. Soms dekt een rechtsbijstandverzekering deze kosten. Dat staat niet altijd even duidelijk in de voorwaarden of brochure, dus informeer daar naar bij de rechtsbijstandverzekeraar of jullie financieel of verzekeringsadviseur.

De individuele scheidingsprocedures en uit te voeren werkzaamheden verschillen per geval. Het is daarom moeilijk een schatting te geven van de totale kosten van een scheiding. Maar niet onmogelijk.

Onderstaand een indicatie van de kosten per persoon;

  • via internet 300-600 euro
  • Gezamenlijke advocaat zonder advies  1000-2000 euro
  • Gezamenlijke mediator en advocaat standaard  2500-4000 euro
  • Meerdere adviseur en advocaten 5000-10000 euro
  • Vechtscheiding bij klein vermogen 8000-15000 euro
  • Vechtscheiding bij groot vermogen 15000-50000 euro

Bovenstaande indicatie is een schatting van de minimale kosten van de juridische scheidingsprocedures zoals die in Nederland plaatsvinden.

Op welke wijze wordt gescheiden;

  • Via een toegevoegd advocaat   ca 5%
  • Via internet  ca 5%
  • Via een gezamenlijk advocaat of gezamenlijk mediator  ca 55%
  • Via 2 advocaten ca 25% , waarvan ca 1/3 weer leidt tot een vechtscheiding
  • Vechtscheiding ca 10%

Financiële gevolgen op middellange termijn

Het verdelen van bezittingen en schulden alleen betekent bij de meeste scheidingen nog niet het einde van de financiële gevolgen. In de praktijk wordt aan 15% van de scheidingen partneralimentatie toegekend. Meer dan 90 procent van de mannen betaalt alimentatie aan de vrouw.

Alimentatie bestaat uit twee soorten: partneralimentatie en kinderalimentatie.

Partneralimentatie is een geldbedrag dat de ene partner aan de andere partner moet betalen om te voorzien in de kosten van levensonderhoud. De partner die niet (helemaal) in het eigen levensonderhoud kan voorzien vanwege te lage of geen eigen inkomsten, heet alimentatiegerechtigde. De ex-partner die de alimentatie betaalt, heet alimentatieplichtige. De  ontvanger (alimentatiegerechtigde) en betaler (alimentatieplichtige). Hebben beide ex-partners ongeveer evenveel inkomen, dan zal geen van beiden aan de ander alimentatie hoeven betalen. Is er een (groot) verschil tussen beide inkomens na de scheiding, dan zal de meestverdienende partner de ander moeten compenseren door alimentatie te betalen.

De rechter wijst in 60 procent van de echtscheidingen waarbij kinderen zijn betrokken, ook kinderalimentatie toe. Dat is het bedrag dat de betaler ten behoeve van de verzorging van de kinderen moet betalen. Dat loopt ook snel in de honderden euro’s per maand.

Financiële gevolgen bij scheiding op lange termijn

Je hele financiële plan ligt overhoop. Dat is nu niet meteen het onderwerp dat tijdens een scheiding het belangrijkst wordt gevonden, maar wel goed om te beseffen. Veel van wat jullie samen (bewust of onbewust) hebben geregeld of lieten regelen voor de verzorging van jullie kinderen, inkomen, spaargeld, pensioen, arbeidsongeschiktheid en overlijden, wordt tijdens of na de scheiding anders. Verder zijn allerlei uitgaven die jullie vroeger deelden nu voor ieder apart, denk alleen al aan de woonruimte. Mede door dit soort gevolgen heb je minder te besteden aan de zaken die je gewend was.

Ook heeft de scheiding gevolgen voor pensioen. Ook zal de situatie wijzigen na een scheiding, zoals ten aanzien van arbeidsongeschiktheid en overlijden.

Verjaring na scheiding

Bij een scheiding probeer je alles wat gezamenlijk was te verdelen. Maar dat is niet verplicht om te doen. Hebben jullie de bezittingen en schulden niet allemaal verdeeld? Dan wordt het deel dat niet door jullie is verdeeld, onverdeeld genoemd. Iets wat onverdeeld is, blijft van jullie beiden of moet later alsnog worden verdeeld. Iets wat onverdeeld is, kan ieder moment weer discussie veroorzaken. Zelfs tot heel lang na de scheiding kan de ene ex-partner onverdeelde goederen of rechten vorderen van de andere ex-partner, tenzij daar duidelijke afspraken over zijn gemaakt. De vraag is namelijk of een dergelijke vordering verjaart. Met verjaring wordt bedoeld dat na een bepaalde periode de ene partner geen rechtens afdwingbare vordering meer heeft op de andere partner. De algemene verjaringstermijn is twintig jaar. Dat wil zeggen dat de meeste soorten vorderingen na twintig jaar niet meer via de rechter kunnen worden afgedwongen. Veel vorderingen verjaren na vijf jaar, dus let goed op wat jijzelf te vorderen hebt en dwing dat tijdig af via een rechter.

Rechters spreken zich verschillend uit over verjaring in geval van onverdeeldheid na een scheiding. Bijvoorbeeld door niet twintig jaar als verjaringstermijn te hanteren, maar door te stellen dat iets wat onverdeeld is na een echtscheiding niet kan verjaren. Laat het liever niet tot dit soort discussies komen en probeer alle gevolgen goed in kaart te brengen en afspraken hierover te maken.

Het ontbreken van een verjaringstermijn geldt in ieder geval voor de ex-partner die een vereveningsaanspraak ten opzichte van het pensioen van de andere ex-partner heeft. Pensioen verjaart niet, dus dat kun je altijd proberen te vorderen via een rechter.

Voor uitgebreide informatie kun je het boek Scheiden voor Dummies bestellen.

 

Juridische gevolgen bij scheiding

Afhankelijk van de manier waarop jullie samen waren, moeten jullie stappen zetten om juridisch correct uit elkaar te gaan. Meestal is het beste dat jullie dat in gezamenlijk overleg doen, maar daar is niet iedereen al aan toe. Pas op voor handelingen en afspraken die jullie maken voordat jullie het juridische proces starten. Dat kan grote gevolgen hebben.

Omdat een scheiding vaak een juridisch proces moet doorlopen, blijven jullie nog een tijd met elkaar te maken houden. Dat is vaak een erg lastige, maar wel een belangrijke periode. Hoe beter jullie samenwerken tijdens de scheiding, hoe sneller en goedkoper jullie dat afronden. En door de juiste deskundigen er tijdig bij te betrekken, kan dat ook nog eens extra efficiënt gebeuren.

Scheidende stellen met kinderen moeten sinds 2009 verplicht een ouderschapsplan opstellen. Dat zet vaak discussies op scherp, ook negatief. Juridische conflicten worden dan uitgevochten over de rug van de kinderen. Dat moet in het belang van de kinderen worden voorkomen. Overweeg daarom tijdig deskundige begeleiding als jullie er niet gezamenlijk uit lijken te komen.

Fiscale gevolgen bij scheiding

Als jullie niet meer samenwonen, dan ontstaan allerlei fiscale gevolgen. Dat heeft vooral te maken met het feit dat jullie (vaak automatisch) fiscaal partner waren van elkaar. Dat verandert bijna altijd door een scheiding. Je moet dus weer los van elkaar belastingaangifte doen.

Gevolgen zijn er bijvoorbeeld voor allerlei toeslagen en heffingskortingen. Maar let ook op de voor de meeste Nederlanders belangrijkste aftrekpost: de hypotheekrente.

Uitzoeken, regelen

In de praktijk zijn stellen vaak meer tijd kwijt met het uitzoeken en regelen van allerlei zaken dan met verder leven. Een scheiding kost nu eenmaal vaak veel tijd en aandacht.

Internet is namelijk de meest geraadpleegde informatiebron. De advocaat en de mediator worden vaak geraadpleegd als deskundigen. Maar daarnaast blijken familie, vrienden en kennissen in bijna de helft van de gevallen informatie te geven over de scheiding. Dat kan goedbedoeld zijn, maar ook erg gekleurd omdat mensen nu eenmaal geneigd zijn iemands kant te kiezen. Probeer alle adviezen en informatie tot je te nemen, maar filter wel wat belangrijk is voor je en vraag na bij een deskundige of je er goed aan doet, voordat je bepaalde onomkeerbare acties in gang zet.